تعریف حسابداری و مفهوم حسابداری

تعریف حسابداری و مفهوم حسابداری
تعریف حسابداری و مفهوم حسابداری

تعاریف مختلفی از حسابداری ارائه شده است  در باره علم حسابداری باید گفت درواقع حسابداری علمی است که موضوعش فهم رویداد های  مالی و به اعداد تبدیل کردن این ر‏ویدادهاست . در زمان های قبل عموماً حسابداری را فن شناسایی، ثبت، طبقه بندی، تلخیص و گزارشگری رویدادهای مالی می دانستند. اما در تعاریف امروزی ، حسابداری را یک سیستم اطلاعاتی میدانند. از این نظر حسابداری را می توان چنین تعریف کرد:

حسابداری عبارت است از یک سیستم اطلاعاتی که از طریق شناسائی، ثبت، طبقه بندی، تلخیص و گزارشگری رویدادهای مالی، اطلاعات لازم را در اختیار استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری قرار می دهد.

و در صورت ساده تر می توان گفت حسابداری یک سیستم است که در آن مراحل  جمع آوری، طبقه بندی، ثبت، خلاصه کردن اطلاعات و تهیه گزارش های مالی و صورت های حسابداری در مدل و شکل های خاص صورت می گیرد تا استفاده کنندگان درون سازمانی مثل مدیران و یا برون سازمانی مثل بانک ها ، مجمع عمومی سازمان مورد نظر و یا مقامات مالیاتی بتوانند از این اطلاعات استفاده کنند.

دریک سیستم اطلاعاتی حسابداری ورودی آن ، رویدادهای مالی است که با انجام عملیات حسابداری بر روی آنها (پردازش ) گزارشهای مالی مورد نیاز به عنوان خروجی سیستم تهیه می شود و در اختیار استفاده کنندگان درون سازمانی و برون سازمانی  قرار میگیرد. گزارشگری های مالی محصول و هدف  نهایی سیستم اطلاعاتی حسابداری است. در بیان  ساده هرگونه گزارشی که از سیستم اطلاعاتی حسابداری استخراج شود، گزارش مالی نامیده می شود. مهمترین قسمت گزارش های مالی صورت های مالی هستند که در پایان هر سال مالی تهیه می شود که در مطالب آینده به صورت مفصل آنرا شرح خواهیم داد.

انحلال شرکت تضامنی و حسابداری آن۱

انحلال شرکتهای تضامنی و مباحث حسابداری۱

منظورازانحلال، پایان یافتن فعالیتهای واحد تجاری(قطع شدن ادامه فعالیت) میباشدکه میتواند با هریک ازموارد زیر اتفاق بیفتد :

۱ــ ناممکن بودن انجام موضوع فعالیت شرکت.

۲ــ اتمام موضوع یا مدت فعالیت شرکت.
۳ــ در صورت موافقت ٔکلیه شرکا.

۴ــ در صورت فوت یکی از شرکا.

۵ــ در صورت ورشکسته شدن شرکت یا هریک از شرکا.

۶ــ در صورتی که دادگاه بنا به تقاضای هریک از شرکا انحلال شرکت را اعلام نماید.
پس از تصمیم و توافق شرکا بر انحلال شرکت، شرکا یک نفر از میان خود و یا خارج از شرکت را به عنوان مدیر تصفیه انتخاب نموده تا مسئولیت ٔکلیه مراحل تصفیه را برعهده گرفته و انجام دهد. که این مراحل عبارتند از :
١ــ فروش داراییها و وصول مطالبات.
٢ــ پرداخت کلیه دیون شرکت (ابتدا به اشخاص ثالث و سپس به شرکا بابت وام آنها).
٣ــ تقسیم سود و زیان ناشی از تصفیه شرکت بین شرکا به نسبت سود و زیان.
۴ــ توزیع وجوه نقد باقی مانده بین شرکا به میزان سرمایه آنها.
دوره تصفیه : به مدت زمان بین اعلام انحلال شرکت و انحلال قطعی شرکت دوره تصفیه گویند.
تذکر : در حالت کلی، زمانی که کلیه داراییها به وجه نقد تبدیل نشده و کلیه تعهدات شرکت به اشخاص ثالث پرداخت نشده باشد، وجهی بین شرکا توزیع نمیگردد و اگر نقدینگی شرکت جوابگوی تعهدات نباشد شرکا باید از اموال شخصی خود، وجوه لازم را تأمین کنند

تاریخچه حسابداری قسمت ۲

تاریخچه حسابداری
تاریخچه حسابداری

نگهداری دفاتر حسابداری اگرچه به صورت بسیار ساده از سالها پیش در تاریخ بشر رایج بوده است.  مصریان قدیم درآمد و هزینه دستگاههای دولتی و عملیات و معاملات بنگاه های بازرگانی را بر روی کاغذ پاپیروس ثبت می نمودند و بابلیها پرداخت حقوق و دستمزد را با خط میخی بر الواح گلی نقش می کردند. دفترداری دوطرفه یا دویل ، که پایه ی  سیستم های جدید حسابداری است، نیز سابقه ای زیادی  دارد و نمونه های متعددی از دفاتر حسابداری به صورت مترادف، که قدیمی ترین آنها مربوط به سال ۱۲۱۱ میلادی است و توسط بازرگانان ایتالیایی تنظیم گردیده، در موزه های بزرگ دنیا موجود است. اولین کتاب درباره دفترداری دوبل متعلق به یک راهب ایتالیائی به نام لوکا پاچیولی است که در سال ۱۴۹۴ میلادی چاپ و منتشر گردید و بسیاری از اصول حسابداری و دفترداری زمان حال در آن دیده می شود. باتوجه به نظر بعضی از دانشمندان ممکن است  رساله دفترداری دوبل پاچیولی با استفاده از نسخه خطی کتاب بند ترکترولی، تهیه شده باشد. با گذر زمان  با به وجود آمدن  بازارهای سرمایه و شرکت های سهامی، نیاز به حسابداری و حسابرسی حرفه ای اجتناب ناپذیر گردید. قانون شرکتهای سال ۱۸۶۲ انگلستان به منظور حمایت از سرمایه گذاران در مقابل تقلبات و تخلفات، حسابرسی شرکتهای سهامی را اجباری  کرد و در سال ۱۸۸۰، انجمن حسابداران خبره انگلستان و ویلز از تعدادی حسابدار خبره ، که از دانش و مهارتهای تخصصی لازم برخوردار و در انجام وظایف حرفه ای خود ملزم به رعایت آئین رفتار حرفه ای از پیش تعیین شده بودند، تشکیل گردید و به این ترتیب نمونه ای از نظام حرفه ای حسابداری تشکیل  شد. سابقه  حسابداری در ایران نیز به نخستین تمدنهایی برمیگردد که در این سرزمین پا گرفت و مدارک حسابداری متنوع و متعددی برای اداره امور حکومتی و اجرای فعالیتهای اقتصادی خلق شد که در پاسخ به نیازهای زمان، مسیر  تکاملی و تحولی داشته است. ممیزی املاک در تمدن ساسانی و تکامل حسابداری سیاق برای نگهداری حساب درآمد و مخارج حکومتی در دوران سلجوقیان و نگهداری حساب فعالیتهای بازرگانی به حساب سیاق، نمونه های بارز و پیشرفته آن زمان  است. در عصر حاضر در ایران اولین قانونی که حرفه حسابداری و حساب رسی را به رسمیت کامل شناخت، قانون مالیات بر درآمد مصوب سال ۱۳۳۵ بود. در این قانون از حساب رسان مستقل تحت عنوان کارشناس  و محاسب سوگند خورده یاد شده است. در آئین نامه ای که برای همین قانون در سال ۱۳۴۰ توسط وزارت دارائی مطرح  شد، محاسب قسم خورده و کارشناس حساب مطرح شده است. از و زمان های قبل برخی از اهل فن در صدد تشکیل انجمن حساب داران و حساب رسان مستقل ایران بودند؛ مانند  آنچه که در بسیاری از کشورهای پیشرفته  جهان وجود داشت. در مرداد ماه سال ۱۳۴۰ وزارت دارایی براساس اختیارات حاصله از ماده ۳۳ قانون مالیات بر درآمد مصوب سال ۱۳۴۰ آئین نامه مربوط به تأسیس انجمن محاسبین قسم خورده و کارشناسان حساب را به منظور تشکیل مرجع رسمی جهت رسیدگی به حساب ها و دفاتر اشخاص و شرکتها و مؤسسات دیگر و اظهار نظر در اختلاف محاسباتی ، صادر کرد. انجمن در این آئین نامه مستقل و دارای شخصیت حقوقی» معرفی شده است.

در سنوات پس از انقلاب، سازمان حساب رسی با تصویب قانون تشکیل در تاریخ ۱۳۶۲/۱۰/۵و اساسنامه قانونی مصوب ۱۳۶۶/۶/۱۷مجلس شورای اسلامی، رسما  فعالیت خود را مورخ۱۳۶۲/۹/۱۶با ترکیب شرکت سهامی حساب رسی وزارت امور اقتصادی و دارائی و مؤسسه حسابرسی سازمان صنایع ملی و سازمان برنامه آغاز کرد. سازمان حسابداری  طبق اساس نامه، مرجع تخصصی و رسمی اصول و ضوابط حسابدارن ی و حسابرسی در سطح کشور تعیین شد.

 

پیشنهاد مطالعه: شناخت حسابداری و تاریخچۀ آن در ایران و جهان

شناخت حسابداری و تاریخچۀ آن در ایران و جهان

براساس مدارک کشف شده قدمت حسابداری در جهان نزدیک به ۶۰۰۰ سال است. در ایران نیز مدارک حسابداری به دست آمده به ۲۵ قرن قدمت، گواه به پیشرفت این دانش در ایران باستان است. از الواح گلی و سنگ نبشته های پیشینیان (هخامنشیان) چنین به دست می آید که به دلیل وسعت جغرافیایی ایران و استفاده از دهها هزار نفر نیروی انسانی جهت اجرای طرح های اقتصادی از سیستمهای اطلاعاتی مالی مانند: بودجه ریزی، حسابرسی، حقوق و دستمزد، امور پولی، اوزان، انبارداری و غیره استفاده می شد. همچنین از این اسناد مشخص می شود که در آن زمان مأموران حکومتی دارای لوح گلی خاصی بوده تا در سفرهای کاری خود با نشان دادن لوح به حاکمان محلی توشه سفر و مخارج خود را تأمین کنند، که این موضوع نمونه ای از کارت های اعتباری امروزی است. و باز در دورۀ هخامنشیان مصداقی از پرداخت دستمزد روی گل نبشته های تخت جمشید به دست آمده است.

موضوع حسابداری با ورود اسلام به ایران و جهان رونق جامعتری به خود گرفت، در آیاتی از قرآن به صراحت به این بحث ها اشاره شده است، به عنوان نمونه در آیه ۲۸۲ سورۀ بقره تصریح به نوشتن حساب وکتاب (دادوستد)، بدهی مدتدار، تعیین شاخص اندازه گیری دارایی، سرمایه، درآمد، هزینه ها و ثبت آنها توسط یک فرد نویسنده عادل را دارد. موضوع ثبت و نگهداری اسناد خمس، زکات، مالیات، غنائم و بیتالمال در آغاز حکومت اسالمی از مسائلی است که مورد تأکید بوده است. همچنین امام علی (ع) در موارد فراوانی به این موضوع اشاره دارد، از جملۀ در نامۀ ۵۳ نهج البلاغه خطاب به مسئولین حکومتی می فرماید: مقدار رنج و زحمت هر کس را در نظر بگیر و زحمت یکی را به حساب دیگری مگذار و در پاداش او به اندازه رنجی که دیده و زحمتی که کشیده کوتاهی مکن. در همین رابطه کتاب های مهمی به رشته تحریر درآمده است که از جمله آنها کتاب ابوعبداله محمد الخوارزمی دانشمند مسلمان ایرانی، تحت عنوان مفاتیح العلوم در قرن سوم هجری است که به توصیف تکنیک و اسناد مرکز حکومتی می  پردازد و نیز در دوران حکومت عباسیان برادران برمکی (یحیی و جعفر برمکی) سیستم مالی دقیق و جامعی در دربار هارون الرشید ایجاد کرده بودند که در قالب دیوان محاسبات، عملیات مربوط به ثبت و ضبط عایدات وخارج حکومت را انجام میداد. و باز میتوان به رساله ضروریات علم حسابداری برای کاتبان و کاسبان محمدبن ابوالوفای بوزجانی اشاره نمود. در سالهای اخیر و بعد از پیروزی انقالب اسلامی شاهد ظهور بانکهای اسلامی و مؤسسات اقتصاد اسلامی بوده ایم. تأسیس سازمان حسابداری و حسابرسی مؤسسات مالی اسلامی کشورهای اسلامی در سال ۱۳۷۰ هجری شمسی در کشور الجزایر هم از این موارد است. نتیجه آنکه هر شرکتی برای ساماندهی فعالیتهای مالی و گزارشگری خود نیاز به حسابدار دارد و حسابدار بنا به نوع شرکت، وظایف گوناگونی را از نظر مالی انجام میدهد، مانند حسابداری خزانه، حسابداری خرید و فروش، حسابداری حقوق و دستمزد ، حسابداری اموال و انبار ، حسابداری بهای تمام شده و … .